PSO-normen: het actuele normenkader uitgelegd
Het PSO-normenkader beschrijft hoe de Prestatieladder Socialer Ondernemen sociale bijdragen en de kwaliteit van inclusief werkgeverschap beoordeelt. Organisaties worden vergeleken met organisaties van dezelfde omvang. De actuele PSO-handleiding bevat de criteria voor aanvraag en audit; de uitkomst bepaalt een prestatieniveau of aspirant-status.
PSO meet de directe en indirecte sociale bijdrage van organisaties en vergelijkt die met organisaties van dezelfde omvang. De ladder kent Aspirant-status, Basis Trede en Trede 1 tot en met Trede 3; de treden drukken relatieve posities uit, geen vaste aandelen doelgroepmedewerkers. Voor een trede beoordeelt PSO naast de berekende bijdrage vijf kwalitatieve onderdelen. Bij een aanvraag of hercertificering is de actuele PSO-handleiding in MijnPSO leidend; een onafhankelijke certificerende instelling controleert de informatie tijdens de audit.
Wat omvat het actuele PSO-normenkader?
Het PSO-normenkader beoordeelt hoeveel werk organisaties direct en indirect bieden aan mensen uit kwetsbare groepen. De beoordeling bestaat uit een berekende sociale bijdrage en een kwalitatieve toets. Pas wanneer beide onderdelen voldoen, kan een organisatie voor een PSO-trede in aanmerking komen.
Directe sociale bijdrage gaat over werk binnen de eigen organisatie. Indirecte sociale bijdrage ontstaat onder meer door inkoop bij PSO-gecertificeerde organisaties en SW-bedrijven. PSO brengt die bijdrage samen in beeld en vergelijkt de organisatie met organisaties van dezelfde omvang.
Naast de berekening toetst PSO de manier waarop de organisatie werkt met mensen uit kwetsbare groepen. De kwalitatieve toets ziet op bestuur en beleid, passend werk, inclusie, functioneren en ontwikkeling, en begeleiding.
Hoe worden de PSO-prestatieniveaus bepaald?
De niveaus geven een relatieve positie weer binnen een vergelijking met organisaties van dezelfde omvang. Een trede is dus geen vast percentage doelgroepmedewerkers. De normering is gebaseerd op de TNO-Werkgevers Enquête Arbeid en combineert de sociale bijdrage met de kwalitatieve toets.
De aanduiding top 50%, top 35%, top 22,5% of top 10% gaat over de relatieve positie onder sociaal werkgevers in Nederland. U kunt daaruit geen vast aandeel medewerkers uit een doelgroep afleiden. De voorlopige positie wordt in MijnPSO met het TNO-model berekend op basis van de ingevoerde gegevens.
Aspirant-status is bedoeld voor organisaties met een goedgekeurd plan van aanpak om binnen twee jaar naar de Basis Trede te groeien. PSO 30+ staat naast de ladder: dit aanvullende certificaat is mogelijk voor organisaties op Trede 3 met meer dan 30% directe sociale bijdrage.
| Niveau | Betekenis binnen de PSO |
|---|---|
| Aspirant-status | Goedgekeurd plan van aanpak om binnen 2 jaar naar de top 50% te groeien |
| Basis Trede | Top 50% sociaal werkgevers |
| Trede 1 | Top 35% sociaal werkgevers |
| Trede 2 | Top 22,5% sociaal werkgevers |
| Trede 3 | Top 10% sociaal werkgevers |
| PSO 30+ | Aanvullend certificaat voor Trede 3 met meer dan 30% directe sociale bijdrage |
Welke bron is leidend bij de toepassing van PSO-normen?
De actuele PSO-handleiding is de leidende bron voor de criteria van het keurmerk en voor de audit. PSO Nederland publiceert tweemaal per jaar een herziene handleiding; de versie die bij de definitieve aanvraag geldt, staat in MijnPSO. Een certificerende instelling toetst tijdens de audit aan die eisen, maar bepaalt het normenkader niet zelf.
Hanteer voor een beslisbare vraag deze volgorde. Kijk eerst in de actuele PSO-handleiding in MijnPSO; daarin staan de criteria voor het keurmerk. Gebruik vervolgens de rekentool, de invoerinstructies en de checklist in MijnPSO voor de toepassing op uw organisatiegegevens.
Daarna controleert een aangesloten certificerende instelling in een onafhankelijke audit of de verstrekte informatie en onderbouwing voldoen aan de handleiding. PSO Nederland beoordeelt de auditresultaten en geeft bij een positieve beoordeling het keurmerk uit. Algemene uitleg op websites helpt bij de voorbereiding, maar wijzigt de handleiding niet.
Hoe past u het normenkader toe bij hercertificering?
Bij hercertificering actualiseert u in MijnPSO de gegevens over het peiljaar en doorloopt u opnieuw de onderdelen die bij uw voorlopige positie horen. Voor Basis Trede tot en met Trede 3 vult u een kwalitatieve vragenlijst in; voor Aspirant-status is een plan van aanpak nodig. De certificerende instelling voert na uw definitieve aanvraag de audit uit.
Controleer vóór de aanvraag de geanonimiseerde gegevens over bedrijfsomvang, doelgroepmedewerkers en inkoop bij PSO-gecertificeerde leveranciers. Leg ook vast welke onderbouwing de invoer en de antwoorden op de kwalitatieve vragenlijst ondersteunt. De auditor gebruikt deze gegevens bij de onafhankelijke controle.
Een PSO-certificaat is maximaal twee jaar geldig. Hercertificering is niet verplicht, maar zonder nieuw geldig certificaat kunt u het keurmerk niet blijven voeren. Vraag offertes bij aangesloten certificerende instellingen via MijnPSO aan en gebruik voor uw aanvraag steeds de daar beschikbare actuele handleiding.
Veelgestelde vragen
Hieronder staan korte antwoorden op vragen die bij dit onderwerp vaak terugkomen. Raadpleeg voor uw formele aanvraag ook de officiële bron en uw certificerende instelling.
Zijn PSO-normen vaste percentages doelgroepmedewerkers?
Nee. De PSO-treden zijn relatieve posities: PSO vergelijkt uw sociale bijdrage met die van organisaties van dezelfde omvang. Basis Trede, Trede 1, Trede 2 en Trede 3 staan voor respectievelijk de top 50%, 35%, 22,5% en 10% sociaal werkgevers. Die percentages zeggen dus niets over één vast aandeel doelgroepmedewerkers binnen uw eigen organisatie.
Wat is het verschil tussen directe en indirecte sociale bijdrage?
Directe sociale bijdrage ziet op werk dat mensen uit kwetsbare groepen binnen uw eigen organisatie uitvoeren. Indirecte sociale bijdrage kan ontstaan door producten of diensten in te kopen bij PSO-gecertificeerde organisaties en SW-bedrijven. Beide vormen zijn onderdeel van de PSO-methodiek. In MijnPSO voert u onder meer gegevens over doelgroepmedewerkers en inkoop bij PSO-gecertificeerde leveranciers in.
Is Aspirant-status een PSO-trede?
Aspirant-status is een niveau op de PSO-ladder, maar geen trede met een relatieve toppositie. De status vraagt een goedgekeurd plan van aanpak om binnen twee jaar naar de top 50% sociaal werkgevers te groeien. Voor Basis Trede en de hogere treden is naast de berekende sociale bijdrage een positieve kwalitatieve toets nodig.
Welke PSO-handleiding geldt voor mijn aanvraag of hercertificering?
PSO Nederland publiceert op 1 april en 1 oktober een herziene PSO-handleiding. Die versie geldt voor aanvragen die na de betreffende datum definitief worden ingediend. In MijnPSO staat altijd de nieuwste handleiding voor uw aanvraag. Gebruik die handleiding als uitgangspunt voor criteria, invoer en auditvoorbereiding, ook wanneer u eerder met een andere versie hebt gewerkt.
Is PSO 30+ een aparte trede?
Nee. PSO 30+ is een aanvullend certificaat en geen trede op de PSO-ladder. Een organisatie kan hiervoor in aanmerking komen wanneer zij op Trede 3 staat en meer dan 30% directe sociale bijdrage heeft. PSO Nederland positioneert het certificaat als bewijs voor de kwantitatieve voorwaarde uit artikel 2.82 van de Aanbestedingswet; de opdrachtgever beslist over acceptatie in een procedure.
Is PSO hetzelfde als Social Return?
Nee. PSO is een organisatiebreed meetinstrument en keurmerk voor sociaal werkgeverschap; Social Return is een aanpak binnen een concrete overheidsopdracht. Volgens PIANOo kan Social Return als minimumeis, gunningscriterium of bijzondere uitvoeringsvoorwaarde worden vormgegeven. Of een PSO-certificaat als bewijs wordt geaccepteerd, volgt uit de aanbestedingsstukken en is niet automatisch.
Waar vindt u hulp bij de voorbereiding?
U kunt de hercertificering zelf voorbereiden met de informatie van PSO-Nederland. Wilt u begeleiding, dan kunt u terecht bij gespecialiseerde bureaus zoals GreenFox Social Return. Zie ook hulp bij PSO-hercertificering.
Bronnen
De feitelijke uitleg op deze pagina steunt op de onderstaande officiële bronnen. Open de bron voor de volledige tekst en de actuele versie.